Żużel – Wojciech Żabiałowicz: „Byłem jednym z pierwszych, jeśli nie pierwszym klientem Ryszarda Kowalskiego.”

Paczka na warszawskim Okęciu, tajemniczy Anglik ze Włocławka i silnik zbudowany przez późniejszego guru tunerów. Wojciech Żabiałowicz, jeden z najrówniejszych żużlowców lat 80., opowiada, jak w świecie, w którym o sprzęt było trudniej niż o punkty, zdobywał części, motocykle i tytuł indywidualnego mistrza Polski.

Wizytówka byłego torunianina robi wrażenie nawet na tle legend. Dwa tytuły drużynowe, indywidualne mistrzostwo Polski, mistrzostwo w konkurencji par, Złoty Kask, kolekcja medali w innych kolorach, występ w światowym finale par i bezprecedensowy poziom przez kilkanaście sezonów ligowych. Piętnaście lat na torze, z czego dwanaście ze średnią grubo ponad dwa punkty na bieg. Jak to się robi? Żabiałowicz w rozmowie z Januszem Wróblem najpierw żartuje, że trzeba szybko ruszyć ze startu i nie dać się wyprzedzić, a potem dodaje, że w speedwayu wielką rolę odgrywa chłodna głowa, odpowiednio przygotowany sprzęt i odrobina szczęścia.

Do żużla trafił przez motocross, i to w wersji raczej amatorskiej, na przerabianych cezetkach i eshaelkach. Któregoś dnia kolega zaprosił go na tor przy Broniewskiego, pokazać, jak jeździ na treningu szkółki, a on sam zapisał się wkrótce potem. Licencję zdobył po trzech miesiącach, w październiku 1976 roku, mając dziewiętnaście lat. W lidze zadebiutował 19 czerwca 1977 na własnym torze w meczu z Polonią. Zanim jednak zaczął wygrywać, musiał wygrać z czymś innym, czyli z brakiem sprzętu.

Czas jego startów to okres, w którym nowoczesne silniki były przedmiotem marzeń. Niektórzy w klubie korzystali z jednostek przerobionych przez Neila Streeta, dziadka Jasona Crumpa, który do czeskich silników montował własną czterozaworową głowicę. Weslake’i miał jednak tylko ten, kto startował w Anglii, a Żabiałowicz, choć typowany, za granicę nie jechał. Dlaczego? Mówi tylko, że decyzje zapadały gdzieś wysoko ponad głowami zawodników, a on – jak twierdzi – był po prostu potrzebny w klubie.

Weslake’i zdobył więc inaczej. W pobliskim Włocławku Anglicy budowali zakłady azotowe, a jeden z szefów budowy regularnie zaglądał do toruńskiego „piekiełka”, zawsze tą samą taksówką.

– Kierowca, który był także moim znajomym, zabrał go kiedyś na zawody żużlowe, niedługo potem poznaliśmy się osobiście, a kilka tygodni później otrzymałem zawiadomienie, że na Okęciu mam do odbioru paczkę. W przesyłce były dwa silniki Weslake. Poczułem, że rosną mi skrzydła – wspomina na łamach polskizuzel.pl.

Z tunerem miał niewiele do czynienia, bo motocykle przygotowywali mechanicy klubowi. Włożył silniki do ramy i, jak mówi, z powodzeniem „wojował” na ustawieniach fabrycznych.

Prawdziwą próbą okazał się finał Indywidualnych Mistrzostw Polski w Toruniu, zorganizowany w formie dwudniowego turnieju. Rok wcześniej Żabiałowicz był blisko szczęścia w Zielonej Górze, ale nie było tego dnia silnych na Macieja Jaworka i wrócił do domu ze srebrem. Tym razem czuł, że druga taka okazja może się nie powtórzyć. Problem w tym, że sprzęt był mocno wyjeżdżony, bo sezon zbliżał się do końca, a jedynym źródłem zaopatrzenia był OTZ z pustym magazynem.

– Chodziłem za prezesem Benedyktem Rogalskim, żeby coś wyczarował, ale (…) prezes bezradnie rozłożył ręce. I wtedy otrzymałem propozycję od Ryszarda Kowalskiego. Tego samego, który potem zasłynął jako RK Racing. Zaproponował, żebym spróbował silnika, nad którym – jak powiedział – trochę popracował. Rysiek nie był wybitnym zawodnikiem, ale zawsze wykazywał smykałkę do pracy przy jednostkach napędowych. Spróbowałem i zdecydowałem, że włożymy do ramy ten właśnie silnik – opowiada Żabiałowicz.

Efekt był natychmiastowy. Pierwszego dnia zrobił komplet punktów, a drugiego stracił tylko jeden na rzecz Zenona Kasprzaka i został mistrzem Polski.

– Po latach mogę więc powiedzieć, że byłem jednym z pierwszych, jeśli nie pierwszym klientem Ryszarda Kowalskiego – podsumowuje.

W tym samym roku Żabiałowicz wystartował w finale mistrzostw świata par w Pardubicach. Tam okazało się, że w kraju można być królem, a na świecie wciąż uczyć się pokory.

– Nie ujmując klasy naszym przeciwnikom, musiałem stwierdzić, że nasz sprzęt należy do innej generacji. Razem z Romanem Jankowskim mogliśmy tylko patrzeć, jak przeciwnicy lecą w siną dal. (…) Po każdej takiej porażce czułem, że nie przegrywamy wyłącznie dlatego, że jesteśmy słabsi. To było deprymujące uczucie – przyznaje.

Obraz tej epoki dopełniają drobne skarby przywożone z wyjazdów: opony, błotniki, kaski, okulary. Najpoważniejszym biznesem był kombinezon kupiony w Szwecji, który zastąpił ciężką, sztywną skórę z OTZ. Największym skarbem okazały się jednak buty od Zenka Plecha.

– Byłem tak szczęśliwy, że prawie z nimi spałem – wspomina.

Karierę zakończył, gdy poczuł, że nie ma już dawnej motywacji. Piętnaście lat na torach to według niego kawał czasu, a on chciał odejść na własnych warunkach. Okazją było uszkodzenie barku i więzadeł prawej ręki po kolizji z Mirosławem Kowalikiem.

– Powiedziałem sobie, że już wystarczy – mówi.

Zmiana trybu życia nie była jednak łatwa. Przyjaciel psycholog powiedział mu wprost, że albo weźmie się w garść, albo skończy jako bywalec okolicznych barów. Żabiałowicz zaczął więc od nowa, miał wtedy trzydzieści parę lat, żonę i dwie córki. Najpierw próbował handlu, później zajął się transportem i wszystko zaczęło się układać. Do żużla wrócił jako trener Apatora, ale nie zagrzał tam miejsca. Po porażce z Motorem na własnym torze powiedział, co myśli o postawie niektórych zawodników, i wybuchła afera. Później prowadził GKM Grudziądz, a pod jego okiem Robert Dados został mistrzem świata. Od 2018 roku odrzucał kolejne propozycje, bo polubił życie bez nadmiernych stresów.

Czy żałuje, że urodził się wcześniej, niż żużlowcy zaczęli zarabiać przyzwoite pieniądze? Nie.

– Niczego im nie zazdroszczę. Nasze czasy też były ciekawe i choć nie zarabialiśmy wielkich pieniędzy, to żyliśmy lepiej od tzw. statystycznych obywateli – mówi, a na pytanie, czy zostałby żużlowcem, gdyby cofnąć zegar o pięćdziesiąt parę lat, odpowiada bez wahania: – Bez wahania!

Na koniec życzy sobie i innym zdrowia oraz kolejnych spotkań takich jak te organizowane przez PZM przy okazji finału IMP, w imieniu „Srebrnych Kasków”, czyli kolegów z rocznika 1957, do którego należą m.in. Andrzej Huszcza i Roman Jankowski.